Mimo rosnącej liczby badań profilaktycznych wiele osób nadal trafia do onkologów w zaawansowanym stadium choroby – alarmują lekarze ze Świętokrzyskiego Centrum Onkologii. Jak podkreślają, w części przypadków nowotworów można byłoby uniknąć dzięki regularnym badaniom.
Lekarze ze Świętokrzyskiego Centrum Onkologii apelują o większe zainteresowanie profilaktyką nowotworową. Jak podkreślili podczas briefingu zorganizowanego w związku z Europejskim Tygodniem Walki z Rakiem, nadal wielu pacjentów zgłasza się do specjalistów zbyt późno, mimo że część nowotworów można wykryć na bardzo wczesnym etapie lub całkowicie im zapobiec.
Zastępca dyrektora ŚCO ds. klinicznych dr hab. Jolanta Smok-Kalwat zwróciła uwagę, że liczba zachorowań na nowotwory stale rośnie, choć dzięki nowoczesnym metodom leczenia wzrost liczby zgonów nie jest już tak dynamiczny. Według specjalistki ponad połowa ryzyka zachorowania zależy od stylu życia, który ma ogromny wpływ na rozwój nowotworów.
Wśród najważniejszych czynników ryzyka wymieniła ona brak aktywności fizycznej, niewłaściwą dietę, otyłość, stres oraz używki, przede wszystkim tytoń i alkohol. Zdrowsze nawyki obejmują ograniczenie czerwonego mięsa w diecie oraz regularny ruch. Pomóc może choćby godzinny, szybki spacer dwa razy w tygodniu. Lekarka podkreśliła również, że wraz ze zbliżającym się sezonem wakacyjnym warto pamiętać, że częste i intensywne opalanie zwiększa ryzyko nowotworów skóry.
Specjaliści wskazywali, że najskuteczniejszą metodą walki z nowotworami pozostaje ich wczesne wykrycie. Kierownik Zakładu Profilaktyki Onkologicznej ŚCO dr Leszek Smorąg poinformował, że w ubiegłym roku w woj. świętokrzyskim wykonano o około 2,5 tys. więcej badań mammograficznych i cytologicznych niż rok wcześniej. Jak zaznaczył, poprawa jest widoczna, jednak zgłaszalność nadal pozostaje niewystarczająca.
Lekarz zwrócił uwagę, że szczególnym problemem pozostaje rak szyjki macicy. Jak podkreślił, każdego roku ten typ nowotworu diagnozowany jest u ok. 70–80 pacjentek ŚCO, a połowa z nich przegrywa walkę z chorobą. Tymczasem – jak podkreślił – nowoczesna profilaktyka pozwala wykrywać zmiany na etapie przednowotworowym. Według specjalistów część tych zachorowań można byłoby ograniczyć dzięki regularnym badaniom oraz szczepieniom przeciwko HPV.
Kierownik Kliniki Hematologii i Transplantacji Szpiku prof. Marcin Pasiarski zwrócił uwagę, że w ciągu ostatnich 10 lat w woj. świętokrzyskim o ok. 15 proc. wzrosła liczba osób, które zachorowały na nowotwór krwi. Zaznaczył, że nowotwory krwi często przez długi czas nie dają charakterystycznych objawów, dlatego tak ważne są podstawowe badania, m.in. morfologia krwi i regularna kontrola stanu zdrowia. Lekarz wskazał, że niepokój powinny budzić m.in. przewlekłe zmęczenie, utrata masy ciała, nocne poty czy nawracające infekcje.
Jak podkreślił prof. Pasiarski, w przypadku chorób hematologicznych znaczenie mają również przewlekłe stany zapalne i zakażenia, które mogą wpływać na rozwój części nowotworów układu krwiotwórczego. Dodał jednak, że współczesna hematologia dysponuje coraz skuteczniejszymi metodami leczenia, dzięki którym wiele chorób można dziś kontrolować przez lata jako schorzenia przewlekłe.
Koordynatorka Colorectal Cancer Unit dr Anna Huruk-Kuchinka zwróciła uwagę na rozwój kompleksowej opieki onkologicznej w ramach Krajowej Sieci Onkologicznej. Jak wyjaśniła, model leczenia oparty na wyspecjalizowanych centrach kompetencji ma zapewniać pacjentom dostęp w jednym miejscu do diagnostyki, leczenia chirurgicznego, radioterapii, chemioterapii oraz wsparcia psychologicznego, dietetycznego i rehabilitacyjnego.
W 2023 roku w woj. świętokrzyskim odnotowano ponad 6600 nowych zachorowań na nowotwory złośliwe oraz ponad 3300 zgonów z ich powodu. Według danych Świętokrzyskiego Biura Rejestracji Nowotworów przy ŚCO, u kobiet najczęściej diagnozowano raka piersi (732 przypadki), a w dalszej kolejności raka oskrzeli i płuca (316), jelita grubego (307) oraz trzonu macicy (222). Rzadziej występowały nowotwory tarczycy, jajnika, nerki, pęcherza moczowego, trzustki i czerniak. Z kolei wśród mężczyzn dominował rak gruczołu krokowego (1064 zachorowania), wyprzedzając raka oskrzeli i płuca (530) oraz jelita grubego (433). Męską listę najczęstszych rozpoznań zamykały nowotwory pęcherza moczowego, nerki, żołądka, trzustki, czerniak, a także rak krtani i chłoniaki.
Europejski Tydzień Walki z Rakiem obchodzony jest od 25 do 31 maja. Celem inicjatywy jest promowanie profilaktyki, wczesnej diagnostyki oraz edukacji dotyczącej chorób nowotworowych. (PAP)
