Fot. wKielcach.info
Miniatury dawnych kieleckich neonów rozświetliły boczną ścianę kina Moskwa w Kielcach. Instalacja przypomina świetlne projekty, które w latach 60. i 70. współtworzyły krajobraz miasta. Galeria powstała w ramach budżetu obywatelskiego.
Plenerowa galeria, otwarta podczas Nocy Muzeów, prezentuje osiem historycznych instalacji świetlnych odtworzonych na podstawie archiwalnej dokumentacji. Projekt „Kielce w neonach” został zrealizowany dzięki głosom mieszkańców oddanym w budżecie obywatelskim. W internetowym plebiscycie kielczanie wybierali konkretne realizacje spośród 45 historycznych projektów przygotowanych przez pasjonatów miejskiego wzornictwa.
– To cenna część naszego dziedzictwa historycznego, którą chcielibyśmy w pewnym zakresie przywrócić – powiedział Rafał Zamojski, współinicjator akcji. Jak podkreślił, neony tworzone w Kielcach w latach 60. i 70. XX wieku reprezentowały wysoki poziom wzornictwa i sztuki użytkowej.
W czasach PRL-u neony nie pełniły typowej funkcji reklamowej. Powstawały na zamówienie władz miasta i były projektowane przez plastyków oraz scenografów. W Kielcach autorami takich realizacji byli m.in. Jan Golka, Bolesław Cetner, Andrzej Grabiwoda czy Eugeniusz Szoła.
– Kielce były kiedyś miastem neonów. Około 200 takich instalacji zdobiło dawne punkty usługowe i handlowe. Mam do nich duży sentyment i uważam, że warto wracać do tej pamięci poprzez galerię, która staje się ciekawym punktem na mapie miasta i miejscem do wspomnień – powiedziała prezydentka Kielc Agata Wojda.
Jak przypomnieli organizatorzy, tradycja neonów w Kielcach sięga połowy lat 50. XX wieku. Za pierwszy taki obiekt uznawany jest napis „Delikatesy”, który pojawił się na Rynku. Po 1956 roku rozpoczął się okres tzw. neonizacji polskich miast.
Dokumentację techniczną wielu kieleckich neonów zachował inżynier Ludwik Jaszowski, który przez lata przygotowywał projekty dla przedsiębiorstwa „Reklama”. Archiwalne materiały trafiły później do Muzeum Neonów w Warszawie i stały się podstawą do wiernego odtwarzania instalacji.
Obecny projekt obejmuje osiem miniatur wykonanych w skali jeden do trzech. W galerii znalazły się m.in. neony „Kino Romantica”, „Kogut” oraz kolorowe piłki inspirowane instalacją, która w latach 70. zdobiła elewację Domu Handlowego „Puchatek”. Na ścianie kina Moskwa przygotowano już jednak przyłącza pod kolejne instalacje. Ich realizacja ma zależeć od pozyskania środków od sponsorów i miejskich spółek.
Wcześniej w Kielcach odtworzono już dwa historyczne neony w oryginalnych rozmiarach – „Koszykarza” przy hali widowiskowo-sportowej przy ul. Żytniej oraz „Parę z parasolką” na budynku Kieleckiego Centrum Kultury.
