Tu zobaczysz ślady życia ludzi sprzed 4000 lat p.n.e. Z wizytą w Krzemionkach - wKielcach.info - najważniejsze wiadomości z Kielc

Tu zobaczysz ślady życia ludzi sprzed 4000 lat p.n.e. Z wizytą w Krzemionkach

Być może od tego tekstu powinienem zacząć ten cykl. Opowiem Wam trochę o miejscu zupełnie niezwykłym: Krzemionkach koło Ostrowca Świętokrzyskiego, które nazywają Opatowskimi

Siódmy odcinek cyklu „Egzotyczne czy Kieleckie” , w którym razem z marką DAFI pokazujemy i opisujemy miejsca o wyjątkowych walorach przyrodniczych w naszym regionie

Krzemionki to nazwa nawet nie miejscowości, a osady. Położone są w dolinie Kamiennej, która około 20 km na wschód od nich wpada do Wisły. Do Ostrowca Świętokrzyskiego jest stąd jakieś 5-6 km. Niedaleko na północ zaczyna się już województwo mazowieckie. To już albo jeszcze (zależy z której strony patrzeć) nie są Góry Świętokrzyskie. To Pogórze Iłżeckie. 

W Krzemionkach współwystępują walory przyrodnicze z archeologicznymi. „Krzemionki” zostały uznane za Pomnik Historii Polski; powołano tam rezerwat przyrodniczy „Krzemionki Opatowskie”, obszar Natura 2000 „Krzemionki Opatowskie” PLH260024, utworzono Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej a w 2019 roku wpisano Krzemionkowski Region Prehistorycznego Górnictwa Krzemienia Pasiastego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

autor zdjęć: Łukasz Misiuna

Krzemionki pokryte są dąbrowami świetlistymi, murawami kserotermicznymi i borami sosnowymi: suboceanicznym i subkontynentalnym. Jest tu sucho i kamieniście. Świat nadziemny to także takie rzadkości jak gniewosz plamisty, pachnica dębowa, żołny, orliki krzykliwe, bardzo rzadki dzwonecznik wonny i nasz najdorodniejszy storczyk obuwik pospolity. 

 Na pierwszy rzut oka okolica to pola i lasy. Jednak to co najbardziej niezwykłe, to „świat dolny”, podziemny. Gdy się dobrze rozejrzysz, zauważysz tu wszechobecne ślady życia i pracy ludzi sprzed 4000-2000 lat p.n.e. To czasy starożytnego Egiptu, Mezopotamii, pierwszej ekwadorskiej ceramiki, tabliczek glinianych w Babilonii, ale też początek epoki Kalijugi w hinduizmie i buddyzmie. To również czasy wynalezienia koła, koła garncarskiego, udomowienia konia i… wynalezienia piwa. Krzemionki są też rówieśnikami Stonehenge. Ta wiedza pozwala zrozumieć, na co patrzymy: na część globalnej całości wielkich kultur i cywilizacji, które uczyniły z dzikiego łowcy i koczownika, człowieka współczesnego – istotę twórczą, religijną, innowacyjną i… w pełni społeczną. 

Kontakt z kopalniami, z podziemiami w Krzemiankach to doznanie mistyczne. Niby wiemy, że to tylko kopalnia  ludzkich istot, ale kiedy poruszasz się te 7-10 metrów pod ziemią wiedząc, że nie było tu światła elektrycznego, że górnicy rozświetlali chodniki ogniem, ozdabiali węglem ściany, malując prawdopodobnie religijne znaki, zaczynasz czuć zapachy, słyszeć dźwięki, rozumieć trud tych ludzi, determinację i kunszt. Widzisz w białej toni kredowych ścian ławice buł krzemiennych i już sam ten widok kontaktuje Cię z obszarami, których normalnie nie dotykasz. 

Okazuje się, że pradziejowi górnicy drążyli swoje chodniki narzędziami z… poroży jeleni. Prawdopodobnie ojcowie przyuczali do pracy swoje dzieci. Chodniki pierwotnie były ciasne i niskie, trzeba było się schylać, kucać i czołgać. Te kilka tysięcy lat temu praca górnika musiała być szczególnie trudna i ryzykowna. W krzemionkowskich kopalniach znaleziono ślady używania roślin i grzybów o właściwościach halucynogennych. Czy górnicy wprowadzali się w odmienne stany świadomości? Jakie było ich życie duchowe? Istnieją mgliste i nie poparte dowodami hipotezy, że ich świętą górą był…Łysiec, tzw. Święty Krzyż na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Choć na Łyścu znaleziono krzemienne artefakty, to jednak trudno z całkowita pewnością pewnością twierdzić, że to „nasi” górnicy je tu dostarczyli. 

ZOBACZ inne odcinki cyklu „EGZOTYCZNE CZY KIELECKIE”

– Nie trzeba jechać do Amazonii…

– Ta magiczna Wiązownica…

– W zielonej dolinie…

– Skałki, jary i potoki. Podkarpacka puszcza na Kielecczyźnie

– „Wieś jak z bajki o diable i babie jadze.”

„Świętokrzyskie Bałkany”. O stepie, który rośnie nad Nidą [CYKL Egzotyczne czy Kieleckie]

Krzemienne podziemia to także miejsce życia… dzikich zwierząt. Hibernują tu nietoperze, w tym między innymi nocek duży. Znalazłem tu też ślady zimowej obecności popielic. Archeolodzy natknęli się również na szczątki węża eskulapa, który od dawna nie występuje w naszym województwie. 

Kopanie zostały odkryte w 1922 roku. W ciągu kolejnych lat odnaleziono tu około 4000 kopalń krzemienia pasiastego datowanych na okres ok. 3900–1600 lat p.n.e. Większość szybów powstało w wyniku działalności górników w latach 2900–2500 p.n.e. Wytwarzane przez nich krzemienne siekiery były rozprowadzane w promieniu aż 660 km.

Dziś, obok Świętokrzyskiego Parku Narodowego, Krzemionki to najcenniejszy obiekt przyrodniczo-kulturowy w województwie świętokrzyskim, a jego znaczenie wykracza poza kontynent europejski.

Niedawno otworzono tu nowoczesne muzeum, z fantastyczną ekspozycją i multimediami. No i z pięknym, tajemniczym światem podziemnych tras wykutych w wapiennych skałach. Koniecznie poznajcie korzenie cywilizcji i kultury oraz bogaty świat dzikiej przyrody. 

Autor: Łukasz Misiuna

Przeczytaj także